Ditienyloeteny (DTE) należą do jednych z najciekawszych związków o właściwościach optycznych, ponieważ ulegają szybkim i odwracalnym reakcjom izomeryzacji pomiędzy formami otwartą i zamkniętą pod działaniem promieniowania ultrafioletowego lub widzialnego. Właściwości optyczne tych układów można precyzyjnie kontrolować poprzez racjonalne modyfikacje ich struktury molekularnej. Pomimo dużego zainteresowania tą tematyką, istniejące modele opisu zachowania fotoprzełaczników są wysoce niedoskonałe. Najnowsza publikacja naukowa dotyczy opracowania nowego modelu opisującego reakcje fotoprzełączania w układach DTE. Zaproponowana metoda umożliwia wiarygodne wyznaczanie wydajności kwantowych procesów fotocyklizacji i fotocyklorewersji w różnych warunkach. Co najważniejsze, znajduje ona zastosowanie w szerokim zakresie stężeń i uwzględnia reakcje konkurencyjne. Dzięki zastosowaniu zarówno rozwiązań analitycznych, jak i numerycznych równań kinetycznych uzyskano spójne wyniki: metoda numeryczna zapewnia wysoką dokładność wyznaczania wydajności kwantowych, natomiast metoda analityczna umożliwia przewidywanie przebiegu fotoreakcji DTE. 

Przeprowadzone badania dotyczyły opracowania i oceny zawiesin wykorzystywanych w procesie elektroforetycznego osadzania (EPD) powłok z materiału CuMn_1,9Fe_0,1O₄ (CMF-0.1) na podłożu ze stopu Crofer 22 APU. Tego typu powłoki znajdują zastosowanie w technologii stałotlenkowych ogniw elektrochemicznych (ang. Solid Oxide Cells, SOC), gdzie pełnią funkcję ochronną. W pracy przeanalizowano 22 różne układy rozpuszczalników obejmujące etanol, aceton, izopropanol, terpineol oraz ich mieszaniny, przy czym zastosowano analogiczne warunki prowadzenia procesu EPD. Badano m.in. przewodność zawiesin, gęstość prądu w trakcie osadzania, wydajność procesu, a także właściwości uzyskanych powłok, takie jak grubość i porowatość. Choć zależności między składem zawiesiny a końcowymi właściwościami powłok okazały się złożone, udało się wskazać kilka wyraźnych trendów. Najlepsze rezultaty pod względem wydajności osadzania uzyskano dla mieszanin acetonu i etanolu, jednak powłoki na ich bazie charakteryzowały się porowatością przekraczającą 15%. Jednocześnie wykazano, że zbyt duży udział etanolu sprzyjał nadmiernemu wzrostowi grubości warstwy oraz powstawaniu defektów. Z kolei układy oparte na terpineolu i izopropanolu cechowały się najniższą efektywnością procesu. Dla wybranych pięciu zawiesin przeprowadzono dodatkowo analizę ich stabilności statycznej w czasie, wykorzystując technikę opartą na pomiarze sygnałów światła rozproszonego wstecznie (RW/%) i transmitancji (T/%) oraz wskaźnik stabilności Turbiscan (TSI). Uzupełnieniem była ocena potencjału zeta metodą elektroforetycznego rozpraszania światła (ELS). Otrzymane powłoki wykazały niskie wartości powierzchniowej rezystancji elektrycznej (poniżej 8 mΩ·cm² w temperaturze 700°C) stanowiąc skuteczną ochronę przed dyfuzją chromu. Wyniki pracy dostarczają istotnych informacji w zakresie racjonalnego projektowania zawiesin stosowanych w procesie EPD.

Przedstawiono pierwsze poszukiwania fizyki wykraczającej poza Model Standardowy w rozkładach krotności dżetów w zdarzeniach wieloleptonowych, wykorzystujące próbkę danych odpowiadającą zintegrowanej świetlności 138 fb⁻¹ dla zderzeń proton–proton przy energii 13 TeV, zarejestrowanych przez detektor CMS w akceleratorze LHC. W analizie wykorzystano obserwowane rozkłady liczby dżetów w zdarzeniach z jednym, dwoma oraz czterema leptonami w celu zbadania możliwych wzrostów częstości produkcji dżetów w zdarzeniach z trzema leptonami, zarówno z udziałem kwarków dolnych (b), jak i bez nich. Otrzymane dane są zgodne z przewidywaniami Modelu Standardowego. Wyniki zinterpretowano zakładając supersymetryczną produkcję elektrosłabych superpartnerów typu chargino–neutralino, z kaskadowymi rozpadami kończącymi się natychmiastowymi oddziaływaniami hadronowymi naruszającymi parzystość R. 

Niekoherentna fotoprodukcja 𝐽/ψ w ultraperyferyjnych zderzeniach ciężkich jąder pozwala badać lokalne i zmieniające się struktury gluonów w jądrze. 

Niekoherentna fotoprodukcja 𝐽/ψ w ultraperyferyjnych zderzeniach ciężkich jąder pozwala na badanie z dużą czułością lokalnych i fluktuujących struktur gluonów w ciężkich jądrach. To doniesienie opisuje pierwszy pomiar zależności tego procesu od energii fotonu i nukleonu (W_γN) w zderzeniach PbPb przy energii 5,02 TeV, używając danych z eksperymentu CMS o zintegrowanej luminancji 1,52 nb⁻¹. Pomiar obejmuje zakres energii W_γN od około 40 do 400 GeV i bada gluony o bardzo małym ułamku pędu nukleonu x (do 6,5 × 10⁻⁵). W porównaniu do przewidywań bez efektów jądrowych, zmierzone przekroje czynne są bardziej tłumione przy niskim x. Stosunek fotoprodukcji niekoherentnej do koherentnej pozostaje prawie stały, co oznacza, że nie osiągnięto tzw. limitu czarnej tarczy. Artykuł  przedstawia krytyczne spojrzenie na ewolucję struktur gluonów w jądrze w zależności od x i pokazuje, że potrzebne są dalsze udoskonalenia modeli teoretycznych uwzględniających efekt cieniowania w jądrze i nasycenie gluonów. 

Zmierzono polaryzację hiperonu Λ oraz antyhiperonu ¯Λ wzdłuż kierunku wiązki w zderzeniach proton-ołów (p-Pb) przy energii w układzie środka mas na parę nukleonów równiej 8,16 TeV. Dane uzyskano za pomocą detektora CMS w LHC, odpowiadają one zintegrowanej luminancji 186,0 ± 6,5 nb⁻¹. Zaobserwowano istotną zależność azymutalną polaryzacji hiperonu, charakteryzowaną przez współczynnik sinusowy drugiego rzędu P_z,s². Wartości P_z,s² maleją wraz ze wzrostem liczby naładowanych cząstek, natomiast rosną w funkcji pędu poprzecznego. Model hydrodynamiczny, który opisuje obserwowane wartości P_z,s² w zderzeniach jądro–jądro poprzez wprowadzenie wirowości, nie odtwarza ani znaku, ani wielkości wyników dla zderzeń p-Pb. Obserwacje te stanowią wyzwanie dla obecnych teoretycznych implementacji polaryzacji spinowej w zderzeniach ciężkich jonów i dostarczają nowych informacji na temat pochodzenia polaryzacji spinowej w zderzeniach hadronowych przy energiach LHC.

Przedstawiono pomiar przekroju czynnego w zderzeniach proton-proton dla produkcji dwóch bozonów W i jednego bozonu Z. Pomiary opierają się na danych zarejestrowanych przez eksperyment CMS w akceleratorze LHC w CERN przy energiach w układzie środka mas 13 i 13,6 TeV, odpowiadających zintegrowanej luminancji 200 fb⁻¹. Wybrano zdarzenia, w których w stanie końcowym występują cztery naładowane leptony (elektrony lub miony). Raport obejmuje zarówno produkcję nierezonansową WWZ, jak i produkcję ZH, w której bozon Higgsa rozpada się na dwa bozony W. Po raz pierwszy oba procesy zmierzono oddzielnie przy jednoczesnym dopasowaniu. Łącząc oba tryby, zmierzono względne siły sygnału względem predykcji Modelu Standardowego (SM) na poziomie 0,75⁺⁰,³⁴₋₀,₂₉ dla √s = 13 TeV oraz 1,74⁺⁰,⁷¹₋₀,₆₀ dla √s = 13,6 TeV. Obserwowana (oczekiwana) istotność sygnału tribozonowego wynosi 3,8 (2,5) odchylenia standardowego dla √s = 13,6 TeV, co stanowi pierwsze dowody produkcji trójek bozonów przy tej energii. Łącząc oba tryby i obie energie w układzie środka mas, zmierzono inkluzywną względną siłę sygnału względem predykcji SM na poziomie 1,03⁺⁰,³¹₋₀,₂₈, przy obserwowanej (oczekiwanej) istotności 4,5 (5,0) odchylenia standardowego.

Przedstawiono udoskonalone pomiary mieszania neutrin o trzech zapachach z wykorzystaniem danych odpowiadających ekspozycji 19,7 (16,3) × 10²⁰ protonów na cel w trybach wiązki wzbogaconej w neutrina (antyneutrina). Do próbki zdarzeń mionowych neutrin w detektorze dalekim dodano nowy zbiór zdarzeń z identyfikowanymi pionami, a także nowe próbki zdarzeń zidentyfikowanych przez protony i fotony w detektorze bliskim. Wprowadzono również istotne ulepszenia w modelowaniu strumienia oraz oddziaływań neutrin. Dane eksperymentu T2K nadal preferują normalną hierarchię mas oraz górny kwadrant parametru sin²θ₂₃, przy niemal maksymalnej wartości fazy łamania symetrii CP. Najlepsze dopasowania w hierarchii normalnej wynoszą: δ_CP = −2,18⁺¹·²²₋⁰·⁴⁷, sin²θ₂₃ = 0,559⁺⁰·⁰¹⁸₋⁰·⁰⁷⁸ oraz Δm²₃₂ = (+2,506⁺⁰·⁰³⁹₋⁰·⁰⁵²) × 10⁻³ eV².

Gdy zamieszamy wodę w szklance, zaczyna ona wirować, lecz po chwili ruch zanika wskutek tarcia i lepkości. Istnieją jednak układy, w których opory niemal znikają – tak zachowują się układy nadciekłe, takie jak nadciekły hel czy ultrazimne gazy atomowe. W takich cieczach wiry nie są zwykłymi zawirowaniami, lecz obiektami kwantowymi o ściśle określonych własnościach: niosą dyskretne porcje cyrkulacji i odgrywają kluczową rolę w zjawiskach od nadprzewodnictwa po fizykę gwiazd neutronowych. W rzeczywistych warunkach, przy skończonej temperaturze, pojawia się jednak subtelny efekt „tarcia”. Właśnie to zjawisko stało się przedmiotem badań zespołu eksperymentatorów z laboratorium we Florencji i teoretyków z Politechniki Warszawskiej. Wyznaczono po raz pierwszy parametry opisujące „siłę tarcia” działającą na pojedynczy wir kwantowy w silnie oddziałującym gazie atomowym.

Badania przeprowadzono na ultrazimnym gazie atomów litu-6, schłodzonym do temperatur bliskich zera bezwzględnego i uwięzionym w niemal dwuwymiarowej pułapce optycznej. W eksperymencie wytworzono parę wir–antywir: jeden wir został unieruchomiony w centrum za pomocą wiązki laserowej, natomiast drugi poruszał się swobodnie, krążąc wokół niego. W idealnej sytuacji ruch ten byłby kołowy, jednak obecność tarcia powoduje powolne zmniejszanie promienia orbity i przekształcenie trajektorii w spiralę. Analiza tego ruchu pozwoliła wyznaczyć dwa kluczowe współczynniki tarcia wzajemnego: podłużny (odpowiedzialny za rozpraszanie energii) oraz poprzeczny (odpowiedzialny za zmianę kierunku ruchu). Na tej podstawie badacze wyznaczyli również kąt Halla wiru – analogiczny do efektu Halla w przewodnikach – który dostarcza informacji o czasie relaksacji kwazicząstek związanych w rdzeniu wiru. Rdzeń ten nie jest pusty: zawiera lokalne stany kwazicząstek (stany Andreeva), których oddziaływanie z rozproszonymi wzbudzeniami cieplnymi determinuje mechanizmy strat energii. Dodatkowo określono liczbę Reynoldsa wiru Reα, opisującą przejście od uporządkowanego ruchu do reżimu kwantowej turbulencji.

Wykonane pomiary wykazały bardzo dobrą zgodność z teorią układów nadciekłych w stanach nierównowagowych rozwijaną na Wydziale Fizyki PW. Dzięki wykorzystaniu jednego z najpotężniejszych europejskich superkomputerów – LUMI – oraz specjalistycznemu oprogramowaniu stworzonemu na Politechnice Warszawskiej uzyskano wgląd w mechanizmy odpowiedzialne za efekty dyssypacyjne w układach, które z definicji powinny być niemal bezstratne. Odkrycie to znacząco poszerza naszą wiedzę o kwantowej hydrodynamice i ma szerokie konsekwencje – od lepszego zrozumienia strat energii w nadprzewodnikach po modelowanie materii w ekstremalnych warunkach, takich jak wnętrza gwiazd neutronowych.

Błona komórkowa bakterii stanowi strukturalnie istotny i stosunkowo łatwo dostępny cel działania wielu środków przeciwdrobnoustrojowych, w tym daptomycyny, polimyksyn, peptydów przeciwdrobnoustrojowych oraz polimerów. Związki te są często skuteczne wobec bakterii wielolekoopornych i uznawane za leki ostatniej szansy. Choć początkowo uważano, że rozwój oporności na tego typu terapie jest mało prawdopodobny, coraz więcej danych wskazuje, że bakterie mogą się adaptować poprzez różnorodne mechanizmy — najczęściej związane ze zmianami składu błony oraz jej właściwości biofizycznych. Opisane mechanizmy oporności obejmują zmiany w składzie fosfolipidów, strukturze lipidu A, płynności błony, ładunku powierzchniowym oraz organizacji mikrodomen. Postęp w metodach analitycznych — obejmujących chromatografię cieczową i gazową, elektroforezę kapilarną, spektrometrię mas oraz techniki fluorescencyjne — umożliwił coraz bardziej precyzyjną charakterystykę tych adaptacji. W niniejszym przeglądzie przedstawiono strategie przebudowy błony związane z opornością zarówno u bakterii Gram-dodatnich, jak i Gram-ujemnych, a także dokonano przeglądu metod analitycznych stosowanych do badania tych zmian. Uzyskane wyniki podkreślają rosnące znaczenie adaptacji na poziomie błony komórkowej w kontekście oporności na antybiotyki oraz wskazują na potrzebę dalszych badań z wykorzystaniem nowoczesnych narzędzi lipidomicznych i metod biofizycznych.

We współczesnej inżynierii tkankowej obserwuje się rosnące zapotrzebowanie na spersonalizowane strategie terapeutyczne, umożliwiające precyzyjne modulowanie odpowiedzi komórkowej – w tym procesów adhezji, proliferacji oraz migracji. Działania te mają na celu optymalizację integracji biomateriału z tkanką gospodarza oraz minimalizację ryzyka odrzucenia implantu. Celowana modyfikacja właściwości fizykochemicznych oraz topografii powierzchni podłoży stanowi wysoce obiecujące podejście do ukierunkowywania zachowania komórek. Wśród szerokiego spektrum dostępnych materiałów, nanopłatki grafenowe charakteryzują się unikalnymi właściwościami fizykochemicznymi, elektrycznymi i mechanicznymi, co determinuje ich wysoki potencjał w zaawansowanych aplikacjach biomedycznych. Ponadto, implementacja technik elektroniki drukowanej pozwala na efektywne i ekonomiczne wytwarzanie jednorodnych powłok lub złożonych mikrostruktur na różnorodnych podłożach, w tym np. elastycznych podłożach polimerowych.

Mikrowzory na bazie nanopłatków grafenowych wytworzono na elastycznych podłożach z termoplastycznego poliuretanu (TPU), wykorzystując techniki druku atramentowego oraz aerozolowego, w celu porównania metod oraz ich wpływu na odpowiedź komórkową. Uzyskane nadruki scharakteryzowano pod względem morfologii, topografii oraz właściwości elektrycznych z zastosowaniem skaningowej mikroskopii elektronowej (SEM), spektroskopii Ramana, profilometrii oraz pomiarów elektrycznych. Zwilżalność powierzchni oraz swobodną energię powierzchniową (SEP) wyznaczono na podstawie pomiarów goniometrycznych kąta zwilżania. Badania in vitro przeprowadzono z użyciem linii komórkowej fibroblastów L929, badania morfologii i cytotoksyczności przeprowadzono wykorzystując test kolorymetryczny MTT oraz mikroskopię konfokalną.

Struktury grafenowe znacząco zwiększały proliferację komórek w odniesieniu do niemodyfikowanych próbek kontrolnych TPU. Zaobserwowano zjawisko ukierunkowanej migracji komórek wzdłuż wyznaczonych ścieżek grafenowych. Zjawisko to było szczególnie wyraźne w przypadku struktur naniesionych metodą druku aerozolowego, które sprzyjały adhezji i rozprzestrzenianiu się komórek. Analiza ilościowa potwierdziła większy stopień konfluencji i proliferacji komórek na podłożach grafenowych. Otrzymane wyniki jednoznacznie potwierdzają wysoki potencjał aplikacyjny mikrowzorów grafenowych jako narzędzia do precyzyjnego modulowania zachowania komórek w strategiach medycyny regeneracyjnej.

Układ odpornościowy odgrywa kluczową rolę w ochronie organizmu człowieka przed różnorodnymi zagrożeniami zewnętrznymi i wewnętrznymi, jednak jego dysregulacja może prowadzić do poważnych chorób, takich jak schorzenia autoimmunologiczne czy nowotwory. W ostatnich latach odnotowano jednak znaczący postęp w immunoterapii, obejmujący rozwój nowych metod, takich jak szczepionki mRNA i DNA, immunoterapia z zastosowaniem inhibitorów punktów kontrolnych układu odpornościowego oraz spersonalizowane szczepionki oparte na komórkach dendrytycznych. W celu optymalizacji dostarczania tych obiecujących terapii rośnie zainteresowanie skutecznym kierowaniem ich do komórek odpornościowych oraz narządów bogatych w komórki układu immunologicznego. Spośród badanych systemów dostarczania szczególne znaczenie zyskały polimery syntetyczne, które stanowią wszechstronne platformy o możliwościach precyzyjnego dostrajania właściwości w celu modulacji odpowiedzi immunologicznej. Poli(beta-aminoestry) charakteryzujące się pH-zależną biodegradowalnością oraz zdolnością do tworzenia nanocząstek, zyskały duże zainteresowanie jako obiecujący system dostarczania w immunoterapii, immunoonkologii oraz szczepieniach. Niniejszy przegląd omawia najnowsze osiągnięcia i zastosowania PBAEs w immunologii. Rozpoczyna się od przeglądu metod syntezy, a następnie przedstawia ich wykorzystanie w dostarczaniu kwasów nukleinowych, małych cząsteczek oraz białek, w kontekście wyzwań terapeutycznych związanych z układem odpornościowym. Omówiono różnorodność stosowanych monomerów oraz oceniono zastosowanie PBAEs w nowoczesnych podejściach, takich jak szczepionki mRNA i DNA, immunoterapia przeciwnowotworowa oraz reprogramowanie komórek odpornościowych. Celem przeglądu jest synteza aktualnego stanu wiedzy oraz wskazanie potencjału PBAEs w immunoterapii, a także określenie kierunków dalszych badań w tej dynamicznie rozwijającej się dziedzinie.

Szybkie i niskokosztowe testy genetyczne do detekcji bakterii pozostają istotnym wyzwaniem w walce z opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe (AMR). W niniejszej pracy przedstawiono elektrochemiczny genosensor wykonany w technologii drukowanej elektroniki, zintegrowany z mikroprzepływowym modułem opartym na folii, stanowiący nowatorskie i skalowalne podejście do detekcji kwasów nukleinowych. Moduł umożliwia bezpośrednią analizę elektrochemiczną nieoczyszczonych amplikonów asymetrycznej reakcji PCR, ukierunkowanej na gen vanB, będący kluczowym determinantem oporności na wankomycynę. Istotnym elementem jest zastosowanie starterów znakowanych błękitem metylenowym bezpośrednio w reakcji PCR, co eliminuje konieczność oczyszczania produktów po amplifikacji i upraszcza procedurę analityczną. Optymalizacja projektu sondy, jej immobilizacji oraz przygotowania próbki pozwoliła uzyskać granicę detekcji poniżej 50 nM oraz 100% swoistości względem sekwencji nietargetowych. W warunkach statycznych dodatek rozpuszczalników organicznych oraz rozcieńczenie próbki zwiększały efektywność hybrydyzacji około dziewięciokrotnie. W trybie przepływu mikroprzepływowego poprawa transportu masy kompensowała wpływ rozpuszczalników, podczas gdy rozcieńczenie próbki nadal pozostawało korzystne. Płaskie, drukowane przetworniki elektrochemiczne wykazywały powtarzalne odpowiedzi porównywalne z klasycznymi elektrodami dyskowymi ze złota przy pracy w zoptymalizowanych warunkach. Integracja z folią mikroprzepływową zapewniała stabilną pracę w kontrolowanym zakresie przepływu (2,6–15 µL/min) oraz potwierdziła przydatność systemu w zastosowaniach typu Point-of-Care (PoC). Możliwość bezpośredniej detekcji nieoczyszczonych produktów PCR w zminiaturyzowanym, niskokosztowym formacie, w połączeniu z możliwością adaptacji platformy do analiz wielokrotnych (multiplex) lub amplifikacji izotermicznej (LAMP, RPA) oraz potencjalną integracją z odczytem sygnału za pomocą smartfona, stanowi istotny krok w kierunku w pełni zintegrowanych, przenośnych systemów diagnostycznych do szybkiej detekcji AMR i analizy genetycznej w warunkach zdecentralizowanych.